انحرافات دینی و کربلا
ساعت ۱۱:۳٠ ‎ق.ظ روز جمعه ۱٧ دی ۱۳۸٩   کلمات کلیدی:

جامعه اسلامی در سال 61 هجری یعنی سال قیام کربلا نسبت به آخرین سال زندگی پیامبر خدا (ص) تغببرات فراوانی کرده بود، اما پایه های آن در دید بسیاری از محققین از همان سالهای اولیه بعد از رحلت پیامبر (ص) بوجود آمده بود. انحرافات مزبور در زمینه هایی بود که اهل سیاست می توانستند به راحتی از آنها بهره گیری کرده و در تحمیق مردم و نیز توجیه استبداد و زورگویی خود از آنها استفاده کنند. بنی امیه در پیدایش و گسترش این انحرافات نقشی عظیم داشتند. به ویژه روی کار آمدن یزید نشان داد که بنی امیه هیچ اصالتی برای اسلام قائل نبوده و اظهار اسلام تنها پوششی برای همراهی و همگامی با عقاید عامه مردم و فریب آنهاست.

امام حسین (ع) علاوه بر این که بنی امیه را متهم به ظلم و عداوت می کرد، آنها را کسانی می دانست که «طاعت شیطان را پذیرفته، طاعت خداوند را ترک گفته، فساد را ظاهر ساخته، حدود الهی را تعطیل و به بیت المال تجاوز کرده اند.» آنها علاوه بر ایجاد فساد و تعطیل حدود، بسیاری از مفاهیم دینی را تحریف کرده و یا در مجاری غیر مشروع از آنها بهره گیری می کردند.

سه مفهوم «اطاعت از ائمه، لزوم جماعت، حرمت نقض بیعت» از رایج ترین اصطلاحات سیاسی بود که خلفا به کار می بردند. شاید بتوان گفت سه مفهوم مزبور، پایه خلافت و نیز دوام آن را تضمین می کرد. این سه واژه، اصول درستی بود، چنان که از نظر عقل نیز رعایت آنها برای دوام جامعه و حفظ اجتماعی لازم است.

اطاعت از امام به معنای پیروی از نظام حاکم است. سوال مهم این است: تا کجا باید از حاکم پیروی کرد. آیا تنها اطاعت از امام عادل لازم است یا آن که از سلطان جائر نیز باید اطاعت کرد؟

حفظ جماعت یعنی عدم اغتشاش و شورش، دست نزدن به اقداماتی که وحدت را از بین ببرد و زمینه ایجاد تزلزل را در جامعه اسلامی فراهم می کند. سوال مهم این است که در مقابل سلطنت استبدادی و حاکم فاسق، در هر شرایطی باید سکوت کرد و آیا هر صدای مخالفی را به اعتبار این که مخل جماعت و سبب تفرقه است می توان محکوم کرد؟

حرمت نقض بیعت به عنوان رعایت عهد در دین اسلام تمجید شده است. نقض عهد و بیعت بسیار مورد مذمت قرار گرفته و واضح است که چه اندازه در مسائل سیاسی نقش مثبت دارد. اما آیا در برابر خلیفه ای مثل یزید اگر بیعت نشد و یا نقض بیعت شد و جماعت به هم خورد، باز باید مسائل را به صورت حرمت نقض عهد مطرح ساخت؟ یا اساساً باید این موارد را استثنا کنیم؟ خلفای بنی امیه و بعدها بنی عباس با بکارگیری این مفاهیم در شکل تحریف شده آن که هیچ قید و شرطی نداشت، مردم را وادار به پذیرش حکومت حود می کردند.

 

تاریخ سیاسی اسلام، تاریخ خلفا از رحلت پیامبر تا زوال امویان، رسول جعفریان، انتشارات دلیل ما، 1382